Vandaag, op 21 mei, vieren we de Internationale Dag van de Culturele Diversiteit voor Dialoog en Ontwikkeling. Naar aanleiding van deze dag ging FMDO*-stagiaire Aerin in gesprek met Erekle (37). Erekle is een nieuwkomer uit Georgië. Hij woont sinds drie jaar in Tielt. Hij is LGBTQI+, artiest, en studeert keramiek aan de Academie voor Visuele Kunsten in Tielt. Er kwam een einde aan zijn buddytraject, maar heeft er een blijvende vriendschap aan overgehouden.
Erekle groeide op in Georgië. Vooraleer hij drie jaar geleden naar België trok, zette hij zich in als activist, en gaf hij kunsttherapie aan kinderen met bijzondere noden. Hier maakte hij collages. De Belgische overheid erkende zijn diploma nog niet, maar in de tussentijd werkt hij als bloemist. “Mijn oma was bloemist, en zij inspireerde me.” vertelt Erekle.
Iemand die hij kende, zette zich in als activist in Georgië. Toen die naar de gevangenis moest, voelde Erekle aan dat hij niet langer in Georgië wilde blijven. “In het begin had ik het moeilijk. Een ander land, een andere cultuur, andere mensen,” vertelt Erekle. “Mijn vrienden woonden hier al. Ze zeiden dat het hier veilig is.”
Sinds één jaar studeert Erekle Nederlands. Hij krijgt voldoende oefenkansen, omdat hij voortdurend in contact staat met locals. Erekle woont in een kleine stad, wat hem helpt met integratie. Hij kent steeds meer mensen waar hij woont. “Mijn ouders wonen in Georgië, en mijn zus woont in België. Ik heb een sterke band met mijn moeder en zus. Met mijn vader heb ik een slechte band, omdat hij het moeilijk heeft met mijn geaardheid.” vertelt Erekle.
“De performances die ik maak zijn meertalig, en vertrekken vanuit hetzelfde gevoel.”
De performances die Erekle maakt zijn activistisch. Sommige Georgiërs hebben negatieve ideeën over homoseksualiteit en over de islam. De performances geven hier een antwoord op. “Het is een beetje gevaarlijk, maar het is het waard,” zegt Erekle. Zijn performances zijn een mix van poëzie en dans, over homo zijn, en over migratie.
Zijn eerste voorstelling vond plaats in het Engels, Frans én Georgisch. “Same history, same feeling, andere taal,” verklaart Erekle. “Het thema? Migrant zijn, naar een ander land komen. Ik schreef de gedichten, geïnspireerd door mijn eigen verhalen, of door verhalen van anderen.”
“Dankzij mijn buddytraject ontdek ik België stap per stap.”
Erekle maakte kennis met FMDO bij Boek & Babbels**. Op een later punt vond hij zijn buddy’s Erwin en Herlinda via Compagnons***. Zij wonen in Tielt, en ze hebben soortgelijke interesses als Erekle. Herlinda helpt Erekle met de correcties van zijn gedichten. “Ze zijn als een vader en moeder voor me. We horen elkaar iedere dag,” vertelt hij. “Gisteren stuurden ze foto’s van hun reis in Frankrijk, waar ze kastelen zagen. Ze weten dat ik daarvan houd.”
Zijn buddytraject loopt ten einde, maar hij blijft in contact met Erwin en Herlinda. “Ik heb het gevoel dat ik een nieuwe familie heb. Dat ik de lokale cultuur ontdekt heb. Dankzij mijn buddy’s ontdek ik België stap per stap.”
De steun van Erwin en Herlinda geeft Erekle veel liefde en warmte en dankzij hen zet hij stappen voor zijn toekomst. “Mijn vrienden wonen hier. Bovendien ga ik iedere dag naar de Nederlandse les, in CVO Scala****.”
Aan nieuwkomers die graag een buddy willen, maar nog twijfelen, vertelt Erekle dat Compagnons belangrijk is. “Mensen moeten de cultuur leren kennen, en de gebruiken. Het gaat om het bouwen van relaties. Anders blijf je bij mensen van je land.”
“In mijn land is liefde voorwaardelijk. Hier is liefde overal.”
Georgië verschilt cultureel van België, met een andere geschiedenis, ingesteldheid en normen. Vooral wanneer het om religie gaat, zijn er merkbare verschillen. Erekle legt uit hoe religie het leven in Georgië tekent. “In mijn land zijn er maar enkele dingen van belang: je religie, politieke ideologie en geaardheid,” zegt hij. “De nieuwe generatie is anders, maar maakt maar twintig procent uit van de Georgische bevolking. De andere tachtig procent zijn de ouderen, de conservatieven met communistische en/of orthodox-christelijke ingesteldheid. Zij zijn erg strikt.”
Hij vergelijkt dit met België, waar mensen niet naar je religie, politieke ideologie of geaardheid vragen. “Ze kijken naar je hart, naar wie je bént.” In België voelt Erekle zich veilig. Hier krijgen mensenrechten meer bescherming. “In mijn land is liefde voorwaardelijk. Hier is liefde overal.”
In België kan Erekle zichzelf zijn. Wat hem opvalt, is dat mensen elkaar helpen en respecteren, wat in Georgië soms zoek is. “Ik vertel open over mijn leven en mensen hier luisteren daar naar. In Georgië is het anders: daar hebben mensen de neiging te roddelen.”
Erekle legt uit dat mensen hier eigenlijk niet stilstaan bij homofobie. Ze hebben andere problemen. In Georgië verspreidt de kerk iedere dag homofobische propaganda. “Toen ik hier in België voor het eerst naar de ‘Pride’ (een feest en optocht waar LGBTQ+ mensen hun rechten vieren) ging, was ik verrast,” zegt Erekle. “Hier vieren mensen het, maar in mijn land vechten mensen erom.”
“België is uniek, met drie talen!”
Nederlands leren is niet vanzelfsprekend. Erekle gaat iedere dag naar de bibliotheek, waar hij poëzie en fictie leest. “Sylvia Plath en Virginia Woolf zijn mijn favoriete schrijfsters. Van een Georgische dichteres ben ik fan, maar haar poëzie was progressief, en ze werd geëxecuteerd.”
Het Georgisch behoort tot een andere taalfamilie dan het Nederlands, met een ander alfabet, en andere klanken. Het Georgisch is niet genderneutraal, en maakt zelfs geen onderscheid tussen hij en zij.
“Oude mensen in Georgië spreken Russisch. Ik werk als vrijwilliger bij Rode Kruis, en daar spreek ik soms Russisch met Oekraïense mensen. De nieuwe generatie spreekt Engels. Graag leer ik nog andere talen, maar één taal per keer (lacht).”
Bij talen leren komen ook andere uitdagingen kijken. “De nieuwe generatie in Georgië wil Europese talen leren, maar dat is moeilijk, omdat de overheid in Georgië veel Europese invloeden probeert te bannen.”
“In gedichten kan ik zeggen wat ik in gesproken woorden niet kan.”
Erekle is artiest, dichter en keramist. Zijn moeder was actrice, en zijn nonkel was een rockmuzikant. Dit was de eerste keer dat hij als kind in contact kwam met kunst.
Zijn vele kunstvormen vertrekken uit zijn emoties en ervaringen. Daarnaast zijn ze een soort protest tegen homofobie (angst, afkeer of negatieve houding tegenover mensen die homoseksueel zijn) en xenofobie (angst, afkeer of negatieve houding tegenover mensen uit andere landen of met een andere cultuur), en een oproep naar het feminisme. Omstandigheden voor vrouwen zijn niet ideaal in Georgië, maar Erekle ziet Georgische vrouwen als sterke vrouwen. “Mijn grootste inspiratiebronnen zijn mijn oma, moeder, en vrouwen in het algemeen,” benadrukt hij.
Erekle studeert keramiek aan de Academie voor Visuele Kunsten in Tielt. “Keramiek brengt me tot rust,” vertelt Erekle. “Het brengt me vreugde. Het is een soort meditatie.”
Wanneer hij schrijft, kan hij zeggen wat hij in gesproken woorden niet kan. “Ik experimenteer graag met talen. Het spellen van woorden in het Nederlands, daar houd ik van. Wanneer ik gedichten of haiku’s (een Japanse dichtvorm uit drie regels met vijf, zeven en dan weer vijf lettergrepen) schrijf, schrijf ik soms eerst in mijn moedertaal, en soms eerst in het Nederlands.
“Ik ben en blijf voortdurend op zoek naar thuis.”
Erekle schrijft gedichten in de trein. De zoektocht naar thuis keert terug in zijn woorden. Tijdens zijn kindertijd woonde hij in een grootstad met zijn ouders. Zijn oma woonde ergens anders. Hij ging haar ieder weekend met de trein bezoeken. “Die trein was groot en chaotisch, maar ik hield van de chaos. Het blijft op die manier sterker in mijn herinneringen hangen.”
Zijn oma woonde idyllisch, bij de natuur en de bossen. Ze speelde een cruciale rol in zijn kindertijd én vandaag. “Wanneer ik met de trein naar mijn oma reisde, kreeg ik het gevoel dat ik naar huis ging. Mijn oma wás mijn huis, ís mijn huis. Wanneer ik met de trein reis, denk ik steeds aan mijn oma, alsof ik nog steeds naar haar onderweg ben.”
Enkele weken geleden ging Erekle naar Hamnet kijken, over William Shakespeare en zijn vrouw Agnes die hun zoon Hamnet aan de pest verliezen, in het 16-eeuwse Engeland. “Ik herkende mijn oma in het hoofdpersonage, vanwege haar verbinding met de natuur en met de dieren. Ik moest zó huilen.”
Toen zijn oma overleed, verloor hij zijn begrip van thuis. “Tóch voel ik me veilig, hier in België. Meer natuur kan het plaatje volledig maken. Ik ben en blijf voortdurend op zoek naar thuis, zoals ik het bij mijn oma terugvond.”
Erekle mist de natuur en vooral de bergen. Hij houdt van wandelen. ‘Ik kan niet naar Georgië reizen, omdat het land wel een democratie heeft, maar met heel wat beperkingen. De overheid kan me oppakken. Ik probeer in Europa te reizen. In Frankrijk, Luxemburg, Duitsland en Nederland, om zo meer natuur te ontdekken. Later wil ik een grote tuin om in te tuinieren, een tuin die me aan mijn oma herinnert.”
“Zoek naar je verhalen, en naar die van anderen.”
Als ik Erekle vraag wat hij jonge mensen die met kunst willen beginnen aanraadt, zegt hij dat iedereen een talent heeft, en iedereen hiernaar moet zoeken.
“Wanneer je je talent vindt, kan je alles. Zoek naar je verhalen, en naar die van anderen. Schenk aandacht aan emoties. Ik droom ervan grote en sterke kunst te maken voor anderen. Ik droom van een wereld zonder agressie, en zonder angst.”
*FMDO vzw (Federatie Mondiale en Democratische Organisaties) verbindt en versterkt mensen in deze diverse samenleving en doet dat met sociaal-culturele verenigingen van mensen met een migratieachtergrond en gedreven vrijwilligers die het hart van FMDO vormen. www.fmdo.be.
**Boek & Babbels verbindt mensen die graag lezen met anderstalige nieuwkomers. Tijdens leescafés delen de buddy’s hun leesplezier met nieuwkomers en helpen ze de taalvaardigheid van anderstalige nieuwkomers te ontwikkelen. Lees meer op www.fmdo.be/boekbabbels.
***Compagnons verbindt nieuwkomers met een lokale buddy op basis van een gedeelde interesse. Buddy’s helpen nieuwkomers hun weg te vinden in de nieuwe stad of gemeente, zodat ze een netwerk kunnen uitbouwen en kennis kunnen maken met het leven in hun nieuwe thuisstad of -gemeente. Wil je meer weten? Neem contact op met Ingrid voor regio Mid-West-Vlaanderen en Tielt via ingrid@fmdo.be of 0470 51 13 83 of lees meer op www.fmdo.be/compagnons, waar je ook de Compagnons-medewerkers voor andere regio’s terugvindt.
****CVO Scala is een onderwijsinstelling voor volwassenen en nieuwkomers waar je Nederlands kan leren. Voormalig FMDO-collega Kirsten Masil geeft er nu les, in Oostende!
Tekst, interview en foto’s door FMDO-stagiaire Aerin Thijs