Op 21 maart is het de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie. Het is een dag die eigenlijk niet zou mogen bestaan. Toch is ze nodig, want ook op de woningmarkt krijgen heel wat mensen te maken met discriminatie. Discriminatie gaat om ongelijke kansen en oneerlijke behandeling op basis van geslacht, nationaliteit, beperking, geloof of levensbeschouwing. FMDO* komt op voor gelijke kansen en strijdt tegen racisme en discriminatie. Het nieuwe FMDO-project ‘Op zoek naar een deurbel’** gaat over discriminatie op die woonmarkt.
“Discriminatie bij wonen zie je vaak niet meteen, maar op een minder duidelijke manier.” – Mohamed Nour
Mohamed Nour komt uit Syrië, en verhuisde twee jaar geleden naar België. Vandaag is hij vrijwilliger bij FMDO en neemt hij deel aan verschillende activiteiten.
Mohamed Nour beschouwt zichzelf als een van de weinigen die geen negatieve ervaring hadden met de woonmarkt. Hij vond zijn studio via vrienden. Hij kent mensen die wél discriminatie hebben meegemaakt. “Discriminatie bij wonen zie je vaak niet meteen, maar op een minder duidelijke manier,” vertelt hij.
“Verhuurders geven vaak strenge regels om een huis te huren. Daarnaast lossen verhuurders problemen zoals schimmel of lekkages vaak niet op en schuiven ze de kosten door naar de huurder.”
Volgens Mohamed Nour kun je die strenge voorwaarden misschien niet veranderen, maar kleine problemen moet je toch aanpakken.“Als dat gebeurt, verwijs ik mensen door naar de huurdersvereniging,” legt hij uit. “Zij reageren meestal snel, maar jammer genoeg zijn veel mensen met een migratieachtergrond niet op de hoogte van hun bestaan.”
Wanneer ik Mohamed Nour vraag wat wonen zonder discriminatie voor hem betekent, aarzelt hij niet. “Voor mij betekent huisvesting zonder discriminatie dat iedereen op een eerlijke manier een woning kan krijgen, dat verhuurders hun verantwoordelijkheid opnemen wanneer er problemen ontstaan, en dat iedereen die wil huren een eerlijke kans krijgt, zonder vooroordelen.”
“Wonen zonder discriminatie betekent veilig en welkom zijn in je eigen huis, zonder dat iemand je beoordeelt.” – Huruy
Huruy is volop bezig met zijn integratie en toekomst in België. Hij woonde in een tijdelijke woning en nu in een sociale woning. Hij voelt zich verbonden met FMDO door de thema’s waar ze voor opkomen en hun inzet rond diversiteit, inclusie en gelijke kansen.
Huruy merkte dat het moeilijker is om een woning te vinden zodra verhuurders zijn naam of afkomst kennen.“Soms reageerden ze niet op mijn berichten of telefoons, terwijl ze anderen wél uitnodigen voor een bezoek. Ik heb ook meegemaakt dat verhuurders extra voorwaarden hadden die anderen niet kregen.”
Huruy bleef niet bij de pakken zitten, en informeerde zich over mogelijke stappen. “Ik kreeg ondersteuning via organisaties die werken rond gelijke kansen en discriminatie. Zij gaven uitleg over mijn rechten, luisterden naar mijn verhaal en gaven advies.”
“Wonen is iets fundamenteels,” vertelt Huruy. “Ik vind het belangrijk dat iedereen gelijke kansen krijgt. Wonen zonder discriminatie betekent je veilig en welkom voelen in je eigen huis en dat niemand je beoordeelt.”
“Je mag niet afhankelijk zijn van je afkomst om een dak boven je hoofd te hebben.” – Musab
Musab*** komt uit Afghanistan en woont sinds februari 2024 in België. Hij behaalde een ‘Bachelor Business Administration’ die erkend is door NARIC (een overheidsinstantie die je diploma erkent als je in Vlaanderen wilt werken of studeren). Momenteel werkt hij via Artikel 60 bij het CAW Noord-West-Vlaanderen.
Daarnaast is hij vrijwilliger bij het voorleesproject ‘Verhalen in alle talen’ van FMDO samen met de bibliotheek van Oostende. Ook zet hij zich in bij Samen DiVers vzw en Rode Kruis-Vlaanderen. Ook is hij vrijwillig vertaler voor de lokale politie en enkele scholen in Oostende. “FMDO was mijn allereerste connectie toen ik in België aankwam, en ze helpen me sindsdien.”
Musab merkte dat het heel moeilijk is om via de officiële weg een woning te vinden, dat eerlijke kansen zeldzaam zijn en dat verhuurders je vaak negeren. Ook bij verschillende mensen die hij kent, gebeurde dit. Zelfs mensen die een vast contract en een mooi inkomen hebben. “Ik werd niet teruggebeld voor een bezichtiging zodra ze mijn naam hoorden,” legt Musab uit. “Soms zei de verhuurder dat de woning al weg was, terwijl de advertentie online bleef staan.”
Hij rekende op ondersteuning van het immokantoor, zijn sociaal assistent, het stadhuis en Woonsprong (Vlaamse woonmaatschappij die sociale huurwoningen beheert, verhuurt en onderhoudt in de regio Oostende en omliggende gemeenten), maar zij konden niets voor hem betekenen. Vanaf september 2024 tot juli 2025 kreeg hij eindelijk een vaste plek. “In de periode daarvoor stond FMDO voor mij klaar, en hielpen ze me met praktische zaken.”
Voor Musab betekent wonen zonder discriminatie dat je niet afhankelijk mag zijn van geluk of persoonlijke voordelen om een dak boven je hoofd te hebben. “Het gaat om eerlijke kansen voor iedereen. Verhuurders moeten je beoordelen op je kwaliteiten als huurder, niet op je afkomst, naam of uiterlijk. Iedereen verdient een veilige plek om te wonen. De systemen moeten voor iedereen werken.”
“Wachtlijsten en strenge regels maken wonen lastig.” – Marian en Fabian
Sinds 1 augustus 2025 nemen Marian en Fabian uit Oostende Musab bij hen in huis. “De eerste dagen wist Musab niet of hij zijn valies kon uitpakken,” vertelt Marian. “Na enkele dagen voelde hij zich meer op zijn gemak.” Fabian vult aan: “Immokantoren hebben strikte regels. Alles gaat online en praten helpt niet. Als er onvoldoende loonfiches zijn, kom je niet in aanmerking.”
Musab vond een appartement via zijn werk, omdat een collega iets verhuurde. In april 2026 trekt hij hier in. Een kans zoals deze is niet vanzelfsprekend. “Nieuwkomers die in hun eigen gemeenschap blijven hangen, kunnen hun netwerk niet uitbouwen,” legt Fabian uit. “Het is belangrijk dat ze dat netwerk uitbreiden, om werk én woonst te vinden.”
Wachtlijsten vormen een groot probleem. “Vrouwen met kinderen krijgen voorrang. Als alleenstaande man sta je als laatste op de lijst,” zegt Fabian. “Voor de bouw van sociale woningen is er veel tijd nodig. Door omstandigheden zoals vergunningen en technische redenen raken de budgetten niet op,” legt hij uit. Marian benadrukt de extra uitdagingen voor nieuwkomers: “Hun familie woont ver weg en ze moeten vaak alles zelf doorploeteren, soms samenwonen met vrienden of gewoon geluk hebben.”
Beiden pleiten voor structurele oplossingen. “De lokale besturen zouden in gesprek moeten gaan met bouwpromotoren, zodat men bij nieuwbouwprojecten inzet op betaalbaar wonen en sociale woningen,” zegt Fabian. Hij verwijst naar Parijs, waar nieuwbouwprojecten moeten voldoen aan strikte eisen om een sociale mix te behouden. “Op die manier bouwen mensen een netwerk op en raken ze makkelijker ingeburgerd.”
“In Finland hebben ze een ‘housing first’ principe, waarbij daklozen een eigen woning en begeleiding krijgen,” vertelt Marian. “Het duurzaam oplossen van dakloosheid is op lange termijn goedkoper dan mensen tijdelijk op te vangen of op straat te laten.”
“Wonen zonder discriminatie betekent dat iedere inwoner in België het recht heeft op een nette en onderhouden woning, ongeacht hun afkomst.” – Anne
Anne is een gepensioneerde verpleegkundige. Na twintig jaar in Leuven te wonen en te werken, woonde ze vijfentwintig jaar in Noord-Afrika. Vandaag is ze actief als mantelzorger en vrijwilliger in Oostende, en is ze vrijwilliger bij het FMDO-project ‘Vragen Bij De Koffie’ in het ontmoetingshuis van FMDO, Marcelline. “Door mijn contacten met nieuwkomers op donderdagnamiddag merkte ik hoe moeilijk het is om een betaalbare en goede huurwoning te vinden.”
Zelf had ze geen problemen op de woonmarkt, maar ze ontmoette nieuwkomers die met veel moeite een huis proberen te vinden. “De discriminatie heeft vooral te maken met hun naam, die anders klinkt dan andere namen. Ook hun soms beperktere kennis van het Nederlands en de strenge regels van de immokantoren maken het moeilijk om een woning te vinden,” legt Anne verder uit.
“Je mag bij huurkantoren maximaal een derde van je inkomen aan huur betalen. Met een leefloon van 800 of 1.200 euro is het bijna onmogelijk om een studio of appartement te vinden in Oostende. De huurprijzen liggen er zelden onder de 700 euro.”
Anne vindt het moeilijk te weten bij wie ze terecht kan voor hulp. “Soms is er een sociale assistent van het OCMW die kan helpen, maar dit is eerder uitzonderlijk. Het is vooral via eigen contacten dat nieuwkomers iets vinden.”
Over de betekenis van wonen zonder discriminatie vertelt Anne dat iedere inwoner in België het recht heeft op een nette en onderhouden woning, ongeacht hun inkomen, taalkennis, afkomst, levensovertuiging, huidskleur, gender, seksuele geaardheid, leeftijd, chronische ziekte of beperking.
“Het is belangrijk dat iedereen weet dat een dak boven je hoofd een recht is.” – Aurelie De Smet
Aurelie De Smet doet onderzoek in Architectuur aan de KU Leuven. Ze gelooft in het belang van de link tussen mens en ruimte. “Het zijn de mensen die de ruimte máken,” vertelt ze.
Vanuit haar onderzoek ontdekte ze het bestaan van leegstaande woningen. Toen een collega een onderzoek rond samenlevingsopbouw uitschreef, in samenwerking met SAAMO vzw, kwam het thema betaalbaar wonen op de agenda te staan. Met ‘Solidair Mobiel Wonen’ willen ze leegstaande panden gebruiken voor betaalbare woningen voor thuisloze mensen.
“Het is vreemd dat het enkel erger wordt, want we zijn er ons al zo lang van bewust,” vertelt Aurelie. “We moeten nadenken over waarom de situatie niet verandert. Het project ‘Op zoek naar een deurbel’ is broodnodig. Het is belangrijk dat iedereen weet dat een dak boven je hoofd een recht is.”
In haar onderzoek maakt Aurelie gebruik van de theorieën van Turner. Hij stelt dat wonen meer is dan een dak, dat het de mensen zijn die de woning máken, en mensen beslissingen mogen nemen over waar en hoe ze willen wonen. Hun pad wordt op voorhand bepaald, deels door eigen keuzes, maar vaak helemaal niet door eigen keuzes.
Over sociale woningen geeft Aurelie aan dat het een complex systeem is. “Wie heeft er recht op? Als je je maar bij één huisvestingsmaatschappij inschrijft omdat je in een buurt wil wonen waar je kinderen naar school gaan, sta je misschien vijftien jaar op de wachtlijst. Als je je bij meerdere inschrijft, is het te nemen of te laten. Als het huis je niet aanstaat, kom je terug onderaan de lijst te staan. Het type woning dat je krijgt, kun je niet kiezen omdat er zo weinig aanbod is.”
Doordat het aanbod schaars is, bevinden verhuurders zich in een luxepositie. “Wachtlijsten lopen op tot tien jaar in Brussel,” vertelt Aurelie. “Dit is hallucinant, want de noden van mensen blijven. Wanneer ze nog geen sociale woning kunnen krijgen, moeten ze op de private woonmarkt huren, waar verhuurders voor de ‘safe choice’ kiezen. Wanneer je een buitenlandse naam hebt of niet kan bewijzen dat je werkt, word je al snel uitgesloten.”
Aurelie vertelt dat nieuwkomers vaak niet weten waar ze terechtkunnen. “Documentatie is vooral beschikbaar in het Nederlands en het Frans. Hierdoor kunnen nieuwkomers zich moeilijker informeren. Verhuurders verwijzen mensen vaak niet door naar instanties die tegen hun belangen ingaan.”
Aurelie vergelijkt de situatie van nieuwkomers met die van (jonge) mensen hier. “Onlangs kwam er een artikel in de krant van jonge mensen die niet aan een woning geraken. Toen kwam er een tegenopinie: jonge mensen klagen dat ze niet meteen een huis met drie slaapkamers en tuin kunnen kopen. De meeste mensen wonen eerst in een starterswoning terwijl ze hun carrière beginnen. Een eigen huis kunnen ze nog niet betalen. De problemen die zij nu ervaren, bestaan al jaren voor mensen die het veel minder goed hebben.”
*FMDO vzw (Federatie Mondiale en Democratische Organisaties) verbindt en versterkt mensen in deze diverse samenleving en doet dat met sociaal-culturele verenigingen van mensen met een migratieachtergrond en gedreven vrijwilligers die het hart van FMDO vormen. www.fmdo.be.
**Op zoek naar een deurbel is een nieuw, sociaal-artistiek project in Brussel en Oostende, om woonproblemen zichtbaar te maken waarmee mensen met een migratieachtergrond te maken krijgen. Hun verhalen over de wooncrisis staan centraal in een theatervoorstelling in Brussel en een documentaire in Oostende. Alle info lees je op www.fmdo.be/opzoeknaareendeurbel.
***Musab vertelde eerder al over zijn persoonlijke verhaal en over zijn bijzondere vriendschap met Noor. Benieuwd? Je leest het op www.fmdo.be/verhaalmusab en www.fmdo.be/verhaalnoormusab.
Tekst en interviews door Aerin Thijs
Foto’s door Femke den Hollander, Marian en Fabian en Duurzaam Educatiepunt